Sự khác biệt của lễ hội đền Hùng xưa và nay

Lễ hội Đền Hùng được tổ chức vào này mùng 10 tháng 3 âm lịch hàng năm. Đây là một lễ hội lớn mang tính quốc gia, một ngày hội của toàn dân để toàn thể đồng bào trong cả nước về thắp nén hương thơm tỏ lòng thành kính dâng lên Tổ tiên, tưởng nhớ các vua Hùng đã có công dựng nước. Phong tục giỗ tổ Hùng Vương đã trở thành truyền thống văn hoá lâu đời ở nước ta và trở thành thiêng liêng trong tâm linh của mỗi người dân đất Việt.

Dưới thời Vua Lê Thánh Tông, ngày giỗ Tổ đã trở thành Ngày Quốc lễ và được mở từ mồng 8 đến mồng 10, ngày mồng 10 là ngày hội chính và cũng là ngày giã hội. Hội Ðền Hùng có nhiều hoạt động văn hóa, trong đó có các hoạt động phục vụ việc lễ và những trò giải trí phục vụ người dự hội. Khi xưa trong lễ hội có diễn xướng mô phỏng lại sinh hoạt thời dựng nước của các Vua Hùng như cảnh đi săn, chạy dịch, rước hạt lúa thần, trò Trám, rước chúa Gái…

Hội đền Hùng có lễ rước kiệu được tổ chức rất công phu với 3 kiệu đi liền nhau. Cỗ kiệu đầu bày hương hoa, đèn nến, trầu cau, bình nước, mâm rượu. Cỗ kiệu thứ hai rước bài vị thành hoàng có lọng vàng che. Cỗ kiệu thứ ba rước bánh chưng, bánh dày hoặc xôi, thủ lợn. Tiếng trống, tiếng chiêng trang nghiêm thôi thúc, phường bát âm hòa tấu nhịp nhàng theo điệu “Lưu thủy hành vân”, trai thanh mang đồ tế khí, nữ tú mang hương hoa, hộp trầu quạt, các bô lão và chức dịch hàng đôi trang nghiêm bước sau kiệu. Có thể nói khắp con đường vào hội rực rỡ sắc màu, rộn một không khí vừa trang nghiêm vừa huyền bí vừa náo nức lòng người.

Lễ rước kiệu trong lễ hội đền Hùng

Xưa kia hội Ðền Hùng  có khá nhiều trò chơi: đu tiên, ném còn, tổ tôm điếm, múa rối, cờ tướng, cờ người, kéo lửa nấu cơm thi. Ðặc biệt là hát Xoan của các phường Xoan gốc Kim Ðức, An Thái trình diễn ở Ðền Thượng. Ngoài hát Xoan còn có hát nhà tơ của phường Do Nghĩa, Trinh nữ tham gia hát thờ. Trai gái đến hội Ðền Hùng còn hát ví giao duyên có khi cuộc hát kéo dài hết đêm. Ðu tiên trong hội là trò chơi có sức thu hút thanh niên nam nữ. Ðu tiên là hình thức đu xe làm theo hình chiếc bàn đu, mỗi bàn một cô gái xinh đẹp của xã sở tại mang y phụ lễ hội, đội mũ hoa sen. Các cô gái vừa đu vừa hát ví giao duyên với các chàng trai dự hội. 

Đánh cờ người một trò chơi dân gian trong lễ hội đền Hùng

Ngày nay lễ hội đền Hùng được tổ chức quy mô hoành tráng hơn. Ngoài các hoạt động văn hóa, diễn xướng dân gian, một số môn thể thao dân tộc…còn có các hoạt động biểu diễn nghệ thuật, biểu diễn văn công chuyên nghiệp, biểu diễn xiếc, ca nhạc, tạp kỹ, đốt cây bông, bắn pháo hiệu, pháo hoa, thi đấu bóng chuyền, bóng bàn, cờ tướng, cờ người, cờ quốc tế… đã làm cho lễ hội Ðền Hùng mang thêm sắc thái mới. 

Hát xoan trong lễ hội đền Hùng

Các sinh hoạt văn hóa văn nghệ, trò diễn dân gian truyền thống đặc sắc của vùng Ðất Tổ ngày nay như: hát Xoan, hát Ghẹo, đánh trống đồng, đâm đuống, biểu diễn cồng chiêng, rước kiệu của các xã vùng ven di tích như: Kim Ðức, Chu Hóa, Hùng Lô, Cao Mại, Ðào Xá, Thanh Ðình, Sơn Vi, Tiên Kiên, Vân Phú còn có biểu diễn nghệ thuật của nhiều đoàn văn công Trung ương, các tỉnh thành bạn và tỉnh Phú Thọ đã góp phần tạo thêm những mảng sắc màu cho bức tranh văn hóa dân tộc trong kỳ lễ hội.